نارسایی قلبی

در هر شرایطی كه توانایی قلب برای پمپاژ مناسب خون كاهش یافته باشد . واژه نارسایی ‏قلب به كار می رود . عملكرد طبیعی قلب شامل انقباض مؤثر عضلانی و كاركرد مناسب ‏دریچه ها برای جلوگیری از برگشت خون پمپ شده می باشد؛ بنابراین كاهش قدرت ‏عضلات ، تنگی و یا گشادی دریچه های قلب و همچنین افزایش شدید حجم عضلات ‏قلب به علت ایجاد محدودیت ورود خون به قلب هر كدام می توانند منجر به علائم ‏نارسایی قلب شوند .‏

علائم ایجاد شده در نارسایی قلب به علت عدم خونرسانی مناسب به اندامها ، مغز و ‏ارگان های حیاتی بوده و به صورت ضعف ، خستگی پذیری ، گیجی و عدم تمركز فكری ‏می باشند . از طرف دیگر نارسایی بطن چپ قلب و عدم پمپاژ مناسب خون توسط این ‏حفره منجر به تجمع خون در بافت ریه و در نتیجه ایجاد تنگی نفس و ایجاد سرفه میشود ‏كه در حالت درازكش تشدید می یابد . اختلالات دریچه های آئورت و میترال نیز با همین ‏مكانیسم منجر به ایجاد تنگی نفس می شوند .‏

یكی دیگر از علائم نارسایی قلب ، تورم اندام ها ( مخصوصا پاها ) بر اثر تجمع مایعات ‏بافتی می باشد . تجمع مایع عمدتاً ناشی از هورمون هایی است كه در شرایط كاهش ‏خونرسانی به كلیه ها توسط این ارگان ساخته می شوند .‏

علائم بی اشتهایی ، تهوع و دل درد نیز بر اثر تجمع مایعات در ارگانهای گوارشی به ‏وجود می آیند .‏

شدت علائم نارسایی قلب ، بستگی به میزان اختلال عملكرد عضلانی و یا دریچه ای ‏قلب داشته وتاحدی با درمانهای دارویی قابل كنترل می باشند . در موارد خفیف ممكن ‏است فرد فقط در هنگام فعالیت دچار ضعف و یا تنگی نفس شود ولی با پیشرفت ‏نارسایی قلب، آستانه خستگی پذیری و تنگی نفس كاهش یافته و در موارد شدید فرد در ‏حالت استراحت نیز علامت دار می شود . در موارد بسیار شدید قلب قادر به حفظ فشار ‏خون مناسب نبوده و اصطلاحاً شوك قلبی ایجاد می شود . در این شرایط استفاده از ‏داروهای تزریقی محرك قلب (اینوتوپ )مورد نیاز می باشد . ‏

یكی دیگراز عوارض شدید نارسایی قلب، ادم ریه ناشی از تجمع خون در ریه ها می ‏باشد). در این شرایط تجمع مایعات بافتی در ریه ها ، كاركرد تنفس را مختل كرده و ‏حالت خفگی ایجاد می شود . درمان این عارضه تزریق اورژانسی داروهای دفع كننده ‏مایعات و گشاد كننده های وریدی می باشد . ‏

عارضه دیگر نارسایی قلب ، آریتمی های قلبی می باشند . آریتمی ها به علت ‏اختلالات هدایتی ایجاد شده بر اثر نارسایی قلب به وجود می آیند . كانون های غیر ‏طبیعی ضربان ساز ، در دهلیزها و یا بطن های نارسا ، ضربانات سریع قلبی را ایجاد می ‏كنند . آریتمی های دهلیزی منجر به تشدید علائم نارسایی و احساس طپش قلب می ‏شوند . آریتمی های بطنی خطرناك تر بوده و می توانند منجر به حملات سرگیجه و ‏كاهش سطح هوشیاری ، سنكوپ ( غش) و در موارد شدید منجر به مرگ شوند . پیش ‏بینی آریتمی های بطنی در فرد مبتلا به نارسایی قلب حائز اهمیت بوده و تنها روش مؤثر ‏پیشگیری از مرگ ناگهانی ناشی از آن یعنی دفیبریلاتور داخل قلب  (‏ICD‏ ) در همه ‏موارد نارسایی شدید قلبی توصیه می شود .‏

علل نارسایی قلب

شایع ترین علل نارسایی قلب در جامعه ما ، آسیب عضلانی بر اثر سكته های قلبی و ‏همچنین فشار خون بالای كنترل نشده است . تنگی و گشادی دریچه های قلبی نیز از علل ‏نسبتاً شایع می باشند . از دیابت نیز باید به عنوان یكی از علل مهم نارسایی قلب یاد كرد . ‏دیابت علاوه بر زمینه سازی برای سكته های قلبی خود به صورت مستقل منجر به اختلال ‏كاركرد عضلانی و علایم نارسایی قلب می شود. با شیوع كمتر، عضله قلب بدون علت ‏شناخته شده دچار ضعف پیشرونده و نارسایی می شود كه در این موارد اصطلاح ‏كاردیومیوپاتی یا علت ناشناخته ‏‎ (idiopathic)‎‏ به كار می رود. كاردیومیوپاتی پس از ‏زایمان ، عفونتهای ویروسی عضله قلب وبرخی بیماریهای عصبی عضلانی از علل با شیوع ‏بسیار كمتر نارسایی قلب می باشند. ‏

درمان نارسایی قلب

اولین قدم درمانی، برطرف كردن علل زمینه ای است. كنترل فشار خون بالا در مراحل ‏اولیه می تواند منجر به برگشت نارسایی قلب شود. اصلاح دریچه های قلب در هنگامی ‏كه عارضه غیر قابل برگشت قلبی ایجاد نشده باشد اغلب منجر به بهبود كامل می شود. در ‏بیماران مبتلا به سكته های قلبی ، پیشگیری از سكته های مجدد از تشدید نارسایی قلبی و ‏تخریب بیشتر عضلانی جلوگیری می نماید. كنترل عوامل خطر ساز در این زمینه حائز ‏اهمیت می باشد.‏

‏ در مواردی كه نارسایی قلبی غیر قابل برگشت ایجاد شده باشد، نارسایی معمولاً پیشرفت ‏كننده بوده و درمانهای دارویی برای كاهش سرعت پیشرفت نارسایی و یا توقف آن مورد ‏استفاده قرار می گیرد. مهار كننده های آنژیوتانسین( كاپتوپریل، انالاپریل، لوزارتان و…) ‏داروهای مهار كننده سمپاتیک (كارودیلول، متوپرولول، … )و اسپرینولاكتون در كنترل ‏پیشرفت نارسایی قلب وافزایش طول عمربیماران بسیار مفید می باشند. داروهای دفع ‏كننده مایعات (فوروزماید)، گشادكننده های وریدی(نیترات ها) و داروی های افزایش ‏دهنده قدرت عضلانی (دیگوكسین) برای كاهش علایم كاربرد دارند.  داروهای ضد ‏آریتمی و استفاده از دفیبریلاتور داخل بطنی (‏ICD‏ ) گاهاً لازم می شود. در موارد نارسایی ‏شدید استفاده از پیس میكرهای سه حفره ای ویژه با ایجاد هماهنگی در انقباض عضلانی ‏قلب، درصورت استفاده در بیماران مناسب كمك شایانی به رفع علایم و احتمالاً افزایش ‏طول عمر بیماران می نماید. نهایتاً در مواردی كه نارسایی قلب توسط روشهای دارویی و ‏موارد مطرح شده قابل كنترل نمی باشد، پیوند قلب تنها گزینه موجود می باشد.